ฮุปแต้มอีสาน, สิมอีสาน (Isan Mural Painting and Isan Temple Architectures)
 สิม หอไตร ฮูปแต้ม

(วางเมาส์บนรูปภาพ เพื่อดูส่วนขยายภาพ)

+ เพิ่ม | - ลด ขนาดตัวอักษร      

ใบเสมาหินทรายสมัยทวารวดี วัดศรีธรรมาราม อ.เมือง จ.ยโสธร | อ่านประวัติวัดวัดศรีธรรมารามโดยละเอียด คลิก

      ใบเสมา หรือ สีมา เป็นประติมากรรมหินสลัก ซึ่งใช้เป็นสัญลักษณ์หรือเพื่อแสดงขอบเขตพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์เนื่องในพุทธศาสนา จากการศึกษาพบว่ามีการสร้างอย่างแพร่หลายมาก ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยช่วงพุทธศตวรรษที่ 12-16 ซึ่งเป็นยุคที่วัฒนธรรมทวารวดีเจริญรุ่งเรื่องขึ้น การปักใบเสมาดังกล่าวอาจสืบเนื่องมาจากระบบคติความเชื่อ สันนิษฐานว่าอาจจะเกี่ยวกับ
      - คติที่สืบทอดมาจากประเพณีการปักหินตั้ง (Megaliths) โดยเชื่อเรื่องการนับถือผีบรรพบุรุษของชนพื้นเมืองในเอเชียอาคเนย์
      - คติการสร้างขึ้นเนื่องในพุทธศาสนา เพื่อเป็นหลักเขตกำหนดบริเวณศักดิ์สิทธิ์ หรือสถานที่ประกอบพิธีกรรมทางพุทธศาสนา
      - เป็นตัวแทนสถานที่ศักดิ์สิทธิ์สำหรับเคารพบูชา ทำหน้าที่คล้ายสถูปเจดีย์หรือพระพุทธรูปเพื่อให้ผู้คนได้กราบไหว้บูชา

      ลักษณะการปักใบเสมา
      - ปักหลักเดียว เพื่อแสดงเขตหรือตำแหน่งของบริเวณพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์
      - ปักเป็นกลุ่ม พบว่ามีการปักล้อมรอบเนินดินหรือพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์โดยไม่มีการกำหนดทิศทางแน่นอน
      - ปักประจำทิศ มีตั้งแต่การปัก 4 ทิศ 8 ทิศ ไปจนถึง 16 ทิศ โดยปักล้อมรอบเนินดินหรือสิ่งก่อสร้างทางศาสนา เพื่อแสดงเขตของสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ เช่น เจดีย์ พระธาตุ อุโบสถ พบว่ามีทั้งการปักใบเสมาเดี่ยว ปักเสมาคู่ หรือปักซ้อนกัน 3 ใบ

      รูปแบบและการประดับตกแต่งลวดลาย
      ใบเสมาที่พบในวัฒนธรรมทวารวดีทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย มีลักษณะเป็นแท่งหินขนาดใหญ่ อาจเป็นลักษณะแท่งหินธรรมชาติ หรือแผ่นหินที่ไม่มีการโกลนให้เป็นรูปร่าง แบบแผ่นหิน (Slab Type) ที่มีการถากโกลนให้เป็นแผ่น หรือแบบแท่งเสา (Pillar Type) ที่มีการถากโกลนให้เป็นรูปทรงสี่เหลี่ยม หกเหลี่ยม แปดเหลี่ยม มีการตกแต่งลวดลายโดยการแกะสลักลงบนใบเสมา ลวดลายที่พบมาก เช่น
      - แบบเรียบ
      - แกะสลักรูปสันนูนทรงสามเหลี่ยมคล้ายสถูปบริเวณกึ่งกลางใบ สถูปเป็นสัญลักษณ์แทนพระพุทธเจ้า
      - แกะสลักเป็นหม้อน้ำศักดิ์สิทธิ์ (หม้อปูรณฆฏะ) มีลักษณะเป็นภาชนะทรงกลม บางครั้งมีพวย หรือมีการประดับลายพรรณพฤกษาเรียงต่อเนื่องขึ้นเป็นรูปกรวยยอดแหลมหรือสันสถูป หม้อน้ำนี้เป็นสัญลักษณ์มงคลตามความเชื่อของอินเดียโบราณ แสดงถึงความอุดมสมบูรณ์
      - แกะสลักเป็นภาพเล่าเรื่องทางพุทธศาสนา เช่น พุทธประวัติ และชาดกตอนสำคัญ
      - แกะสลักเป็นธรรมจักร พบทั้งที่สลักบริเวณกึ่งกลางใบและสลักบริเวณสันขอบของใบเสมา ธรรมจักรเป็นสัญลักษณ์ของพระพุทธศาสนาที่แสดงว่าพระพุทธศาสนาได้เผยแผ่มายังดินแดนแห่งนี้แล้ว

ใบเสมาแกะสลักหม้อปูรณฆฏะ เป็นรูปแบบที่พบมากกว่ารูปแบบอื่น (กลุ่มใบเสมาพระธาตุตาดทองหรือธาตุก่องข้าวน้อยเดิม)
      ใบเสมาวัดศรีธรรมาราม ซึ่งนำมาจากธาตุก่องข้าวน้อย ลักษณะเป็นใบเสมาที่มีขนาดใหญ่ สูงประมาณ 70 - 200 เซนติเมตร (ไม่รวมฐานราก) หนาประมาณ 15-20 เซนติเมตร มีทั้งแบบเรียบ แบบแกะสลักสันนูน แกะเป็นหม้อปูรณฆฏะต่อด้วยกรวยและเสมาธรรมจักร และยังพบการแกะสลักเรื่องพุทธประวัติ ตอนพระพุทธเจ้าตรัสรู้ ประทับนั่งสมาธิบนพระแท่นวัชรอาสน์ใต้ต้นศรีมหาโพธิ์ อีกแผ่นหนึ่งด้วย

      การตกแต่งใบเสมาด้วยรูปสถูปหรือหม้อปูรณฆฏะ ตามที่ได้กล่าว ไว้แล้วว่า การปักใบเสมาแบบใบเดียวที่กลางลานนั้น อาจหมายถึงเครื่องหมายแทนสถูป โดยสังเกตจากรูปแบบของใบเสมาที่มีการสลักรูปสถูปหรือหม้อปูรณฆฏะไว้ หม้อปูรณฆฏะ เป็นเครื่องหมายของความอุดมสมบูรณ์ เป็นสัญลักษณ์ที่พบมาก่อนแล้ว ตั้งแต่ศิลปะอินเดียโบราณ และยังพบอีกในศิลปะลังกาสมัยอนุราธปุระ ในราวพุทธศตวรรษที่ 8 - 10 ก็นิยมปักหินตั้งรูปปูรณฆฏะไว้บริเวณหน้าประตูทางเข้า (การปักใบเสมา ที่วัดศรีธรรมาราม ได้ปักใหม่ โดยปักเป็นคู่ๆ ใบเล็กและใบใหญ่ จึงไม่อาจยืนยันได้ถึงการปักเดิมตั้งแต่การค้นพบ ก่อนการเคลื่อนย้ายมาที่วัดเพื่อเก็บรักษา)

      เนื่องจากปูรณฆฏะ เป็นเครื่องหมายของความอุดมสมบูรณ์ จึงเป็นสัญลักษณ์ในการอวยพรผู้มาศาสนสถานให้มีความสุขไปด้วย และด้วยเหตุนี้จึงเป็นเครื่องยืนยันการรับสืบ ทอดวัฒนธรรมศาสนา และศิลปกรรมมาจากอินเดีย และลังกาด้วยเช่นกัน



      
      ใบเสมาสลักเรื่องพุทธประวัติ ตอนพระพุทธเจ้าตรัสรู้ ประทับนั่งสมาธิบนพระแท่นวัชรอาสน์ใต้ต้นศรีมหาโพธิ์
      กลุ่มใบเสมาหินทรายสมัยทวารวดี บริเวณพระธาตุก่องข้าวน้อย ที่นำมาปักเป็นคู่รอบๆ พระอุโบสถวัดศรีธรรมาราม (วัดหลวงตาพวง) ใบนี้เป็นใบเสมาเพียงใบเดียวที่แกะสลักเป็นภาพเล่าเรื่อง ผู้จัดทำสันนิษฐานว่า เป็นภาพพุทธประวัติ ตอนพระพุทธเจ้าตรัสรู้ สูงประมาณ 130 เซนติเมตร แกะสลักภาพจากด้านล่าง น่าจะเป็นบัวคว่ำบัวหงายมีเกสรบัวให้เห็นชัดเจน เหนือขึ้นมาเป็นแท่นวัชรอาสน์ บนแท่นเป็นรูปบุคคลคล้ายพระพุทธเจ้า ประทับนั่งขัดสมาธิ มือประสานกัน รอบๆ ศรีษะมีรัศมีวงกลม เหนือขึ้นไปเป็นฉากหลัง มีลักษณะคล้ายกิ่งใบโพธิ์ เป็นพุ่ม รูปทรงเหมือนใบโพธิ์ตั้ง
      ที่น่าสังเกตุอีกอย่าง คือ เหนือศรีษะ ยังพบการแกะสลักสันสถูปประดับลาย ซึ่งไม่พบที่ไดมาก่อน ส่วนใหญ่ ถ้าจะแกะสลักภาพเล่าเรื่อง ก็จะไม่แกะสันสถูปทับ หรือเป็นองค์ประกอบร่วมในภาพ หรืออาจจะเป็นยุคเปลี่ยนผ่าน ที่ต้องการแกะภาพเล่าเรื่อง แต่ยังไม่กล้าตัดสินใจหรือละทิ้ง ลายสันสถูปและหม้อปูรณฆฏะ ก็อาจจะเป็นได้

ถ่ายภาพเมื่อ : 21 ธันวาคม 2559
วัดศรีธรรมาราม อ.เมือง จ.ยโสธร
วัดศรีธรรมาราม อ.เมือง จ.ยโสธร
วัดศรีธรรมาราม อ.เมือง จ.ยโสธร
วัดศรีธรรมาราม อ.เมือง จ.ยโสธร
วัดศรีธรรมาราม อ.เมือง จ.ยโสธร
วัดศรีธรรมาราม อ.เมือง จ.ยโสธร
วัดศรีธรรมาราม อ.เมือง จ.ยโสธร
วัดศรีธรรมาราม อ.เมือง จ.ยโสธร
วัดศรีธรรมาราม อ.เมือง จ.ยโสธร
วัดศรีธรรมาราม อ.เมือง จ.ยโสธร
วัดศรีธรรมาราม อ.เมือง จ.ยโสธร
วัดศรีธรรมาราม อ.เมือง จ.ยโสธร
วัดศรีธรรมาราม อ.เมือง จ.ยโสธร


ประวัติวัดวัดศรีธรรมารามโดยละเอียด คลิก | ใบเสมาวัดอัมพวันเหนือ คลิก
 Isan Upload
ภาพอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง



สถานที่ตั้ง : วัดศรีธรรมาราม (วัดหลวงตาพวง) อ.เมือง จ.ยโสธร
พิกัด : 15°47'10.5"N 104°08'30.2"E       15.786247, 104.141729
ถ่ายภาพเมื่อ : 21 ธันวาคม 2559
วันติดตั้งหน้าเว็บ : 29 มกราคม 2560
จำนวนผู้เข้าชม : 342 ครั้ง
แหล่งที่มาข้อมูล : finearts.go.th, เรียบเรียงขึ้นเอง
หมายเหตุ : เว็บมาสเตอร์เดินทางไปชมและถ่ายภาพเอง


29-01-2017 Views : 343
      ร่วมกันสนับสนุนเว็บไซต์นี้ ทำได้ง่ายๆ ด้วยการคลิกลิงค์ด้านล่าง... ขอบคุณครับ


ออกแบบโลโก้ ออกแบบกล่อง ออกแบบถุง ออกแบบสิ่งพิมพ์ ออกแบบบรรจุภัณฑ์ วาดเส้น จิตรกรรม Drawing  Painting รับทำ SEO, ปั่นเว็บ, หน้า 1, อันดับ 1 ฮูปแต้ม, สิมอีสาน, ฮูบแต้ม, ศิลปะอีสาน, สิม, โบสถ์, หอไตร, สถาปัตยกรรมอีสาน
9809/1 Anankanak Rd., Tambol Kalasin, Amphoe Muang, Kalasin Province 46000 Thailand
www.artnana.com

54.145.122.109 =    Sunday 25th June 2017
 IP : 54.145.122.109   คนที่กำลังอ่าน   Bookmark and Share   
Russia รัสเซีย  เรียนรัสเซีย  ภาษารัสเซีย ตุ๊กตารัสเซีย ของฝากรัสเซีย